گردش علمي

اردو بازدید گردش علمی تجربه علمی و راههای موثر علاقه مندکردن دانش آموزان به کلاس و مدرسه و ایجاد جذابیت درآنها

گردش علمي به عنوان یک رسانه آموزشی به دانش آموزان امكان مي دهد كه از طريق مشاهده طبيعت, وقايع, فعاليت ها, اشياء و مردم تجريه علمي بدست آورند. در گردش علمي دانش آموزان با مشاهده واقعيتها مي توانند مفاهيمي را كه در در كلاس مورد بحث قرار مي گيرد, بهتر در ذهن خود بپرورانند و معلم مي تواند با استفاده از اين شيوه ، كنجكاوي فراگيران را درباره موضوعي خاص بر انگيزد. در بعضي موارد, مي توان از گردش علمي براي جمع آوري اطلاعات لازم براي انجام گرفتن آزمايش, يا يك پروژه, بهره گرفت. مثلاً اگر هدف درس( آشنایی با شغل پرستاری ) باشد مي توان دانش آموزان را به چند بیمارستان یا مرکز درمانی برد تا با مصاحبه با پرستاران و آشنایی با محیط کار آنان ، اطلاعاتی را جمع آوری و در کلاس اربسته به امکانات مدارس و همکاری انجمن اولیا و مربیان ، این بازدیدهای هر چند کوتاه باید در طی سال تحصیلی چندین بار به درخواست معلمان و مرتبط با کتب درسی صورت گیرد . متاسفانه در مدارس کشور ، اردو ، بازدید و گردش علمی به 1 مورد شامل کل دانش آموزان مدرسه در اواخر سال تحصیلی و آنهم در یک نصف روز ختم می شود اما بهتر بود جهت تکمیل تدریس یا مرور مطالب به شیوه عینی ، هر ماه یک بازدید از مراکز علمی ، تاریخی ، صنعتی ، کتابخانه ، اماکن دیدنی و طبیعی ، ادارات متناسب موضوع و غیره انجام می شد . این نوع اردوهای یک روزه پایان سال که بیشتر به عنوان رفع تکلیف انجام می شود ، با موقعیت آموزشی بازدید علمی بسیار تفاوت دارد چرا که ممکن است در جریان اردو سوژه هایی برای مرتبط ساختنشان با مفاهیم دروس نداشته و یا اصلا" معلمان در آن اردو شرکت نکنند ( که البته اردو به این عنوان هم خالی از فایده نیست و لی مانند بازدید علمی ، در راستای کتب درسی و مفاهیم تدریس شده ، هدفمند نیست اما کمترین فایده آن ایجاد نشاط و شادی در دانش آموزان است )

یکی از راههای موثر علاقمند کردن دانش آموزان به کلاس و مدرسه و ایجاد جذابیت در آن وجلوگیری از خستگی مضاعف آنها ، برگزاری بازدید علمی و اردو در طی سال تحصیلی است که جا دارد مدارس در حد امکان تمام توان خود را برای استفاده از آن بکار گیرند و انجمن اولیا نقش مهمی در ترغیب مدیران و والدین برای مساعدت در برگزاری گردش علمی ، خواهد داشت .

مشاهده شده که با در خواست معلمان یا انجمن اولیا و مربیان مدارس برای بازدید علمی ، موافقت نمی شود و برنامه را به انتهای سال پاس می دهند ! برخی از دلایل این عدم موافقت مختصرا" درج می گردد :

1-با درخواست معلمان از مدیر برای تمهید مقدمات بازدید علمی ، معمولا" از کمبود امکانات و منابع مالی مانند " هزینه ایاب و ذهاب ، سخن به میان می آید و کنسل می گردد .

2-اینکه دریافت هزینه ایاب و ذهاب بازدید ، از دانش آموزان مجاز نیست .

3-اتفاقات ، حوادث یا تصادفات قبلی در سایر نقاط کشور مانع برگزاری این برنامه می شود.

4- اهمیت زیاد بازدید ها در فرایند تدریس از نظر والدین یا مسئولان مدرسه ، نادیده گرفته شده یا اطلاع کافی از آن ندارند و صرفا" به عنوان تفریح ساده یا خروج از مدرسه بدان می نگرند.

5-در مدارس راهنمایی و دبیرستان ممکن است دبیران دیگر ، مخالفت نمایند چرا که دقایقی از وقت کلاس قبل یا بعد گرفته خواهد شد .

6-طرح و برنامه خاصی برای بازدید ها در سنوات قبل وجود نداشته ، مثلا استادکاران یا متخصصان یک کارگاه صنعتی هیچ گونه توضیح مناسبی برای دانش آموزان نداده و شاگردان رغبتی به شرکت در این برنامه ها ندارند.

7-کمبود مراکز صنعتی ، اداری ، طبیعی و غیره در رابطه با موضوع و هدف بازدید در نزدیکی محل تحصیل

8-عدم موافقت مسئولان این مراکز به بهانه ایجاد مزاحمت و سر وصدا توسط دانش آموزان

9-آگاه نبودن مسئولان مراکز فوق یا مسئولان مدارس از آثار مثبت این برنامه ها برای شاگردان

10-نبود اجبار در برگزاری بازدید علمی برای مدارس

11-فعالیت در این زمینه معمولا" امتیاز خاصی برای مدیر یا معلمان نداشته و مورد تشویق قرار نمی گیرند.

12- انجام این برنامه ها معمولا " به دردسرسازی و بروز مشکل برای مسئولان مدرسه ، مشهور شده است .

13- بهانه سردی و گرمی هوا یا عدم رضایت تعداد اندکی از والدین برای خروج فرزندشان از مدرسه .

14-و دلایل بسیار دیگر

لازم به ذکر است؛ اگر خانواده ها هر هفته یک بار هم به مسافرت های پرهزینه بروند باز هم به اندازه یکی دو بازدید طی سال به همراه دانش آموزان همکلاسی برای فرزندان ، پرنشاط، جذاب ، شاد و به یاد ماندنی نخواهد بود . حتی اردوی ( مصطلح به اردوی حیاطی) داخل مدرسه هم به اندازه یک مسافرت طولانی با والدین برای فرزندان مهم و جالب جلوه می کند و از آن به عنوان خاطره ای به یادماندنی تعریف می کنند . جادارد مسئولان آموزش و پرورش در حد امکان ، با انجام این نوع بازدید ها موافقت نمایند و انجمن اولیا و مربیان نیز با اقناع والدین و برشمردن فواید این امور ، شرایط لازم را برای بازدیدها مهیا سازند .

فعالیتrlm;های علمی دانشrlm;آموزان در گردشrlm;های علمی را میrlm;توان به 5 نوع متفاوت تفکیک کرد: 1.گردش علمی برای پرورش مهارتrlm;های روانی-حرکتی: مثل:جمعrlm;آوری حشره یا گیاه،و تعیین جمعیتrlm;های گیاهی یا حیوانی منطقه.

2.گردش علمی برای تأکید مفاهیم یا اصولی که در کلاس بهrlm; مخاطبان ارائه شدهrlm;اند؛مثل:مطالب نجوم و صور فلکی، ویژگیrlm;های گونهrlm;های مشخص گیاهان یا سنگrlm;ها.

3.گردش علمی برای کشف مفاهیم و اصول علمی جدید: مثل:مفهوم تأئید عوامل جوی،تأثیر ریشه در فرسایش سنگrlm;ها، تأثیر باد در فرسایش سطح زمین،طرز زندگی حیوانات.

4.گردش علمی برای جمعrlm;آوری اطلاعات:مثل جمعrlm;آوریrlm; اطلاعات دربارهrlm;ی گیاهان یا جانوران و محل سنگrlm;ها.

5.گردش علمی برای مشاهدهrlm;ی عینی پدیدهrlm;های طبیعی: مثل مشاهدهrlm;ی اثرات جاری شدن سیل،خرابیrlm;های زلزله.

گردش علمی،روش آموزش منحصر به فردی است که مانند آزمایش و نمایش،امکان کسب تجربهrlm;های دستrlm;اول از اجسامrlm; و پدیدهrlm;ها را برای کودکان فراهم میrlm;سازد.تأثیر گردش و بازدید علمی در امر آموزش،حتی از آزمایش و نمایش فراتر است،زیرا تجربهrlm;هایی را در اختیار شرکتrlm;کنندگان قرار میrlm;دهد که معمولا نمیrlm;توان آنrlm;ها را به کلاس آورد.

دانشrlm;آموزان در گردشrlm;های علمی اغلب میrlm;توانند،عناصر و پدیدهrlm;ها را در روابط واقعی یا طبیعی خودشان مشاهده کنند.

بهrlm;علاوه،دانستنیrlm;های ضروری مورد نیاز برای حل مسأله و مهارتrlm;های پایه در علمrlm;آموزی و نگرشrlm;های اساسی و مهم در جستrlm;وجویrlm;های علمی به دست می آید.گردش علمی بهrlm; دانشrlm;آموزان کمک میrlm;کند،به وضوح ببیند چگونه مطالبی کهrlm; آموختهrlm;اند با محیط زیست آنrlm;ها هماهنگی دارد.هنگام بازدید از کارخانهrlm;ها،موزهrlm;ها و پدیدهrlm;های طبیعی اطراف شهرستان یا مناطقی که از نظر جغرافیایی جالب هستند،ضمن مشاهده طبیعیrlm; و واقعی پدیدهrlm;ها و روابط بین آنrlm;ها،به اهمیت و سهم شهر و منطقهrlm;ی محل زندگیrlm;شان نسبت به استان،ناحیه و مملکتrlm; پیrlm;خواهند برد.

یکی از مهمrlm;ترین مزیتrlm;های آموزش از طریق گردش علمی، تلفیق درسrlm;های گوناگون برنامهrlm;ی آموزشی مدرسه است.

گردشrlm;ها و بازدیدهای علمی-آموزشی و عملی،لذت یادگیریrlm; را به دانشrlm;آموزان میrlm;چشانند.این بزرگrlm;ترین و اساسیrlm;ترین نقشrlm; آموزش و پرورش در جذاب کردن فعالیتrlm;های آموزشی برایrlm; مخاطبان است.بهrlm;هرحال،در مورد نقش و وسایل کمک آموزشیrlm; در تدریس و یادگیری،از جمله گردش علمی،به نکات زیر میrlm;توان اشاره کرد: -بازدیدهای علمی منبع حسی مناسبی برای درک عینی و واقعی مفاهیم علمی هستند.

-توجه یادگیرنده را جلب و باعث تسهیل یادگیری میrlm;شوند.

-در اثر ایجاد تجربهrlm;های علمی و حقیقی،شاگردان را بهrlm; فعالیت بیشrlm;تر ترغیب میrlm;کنند.

-تجربهrlm;های علمی که به طور انتزاعی قابل درک نیستند یا درکrlm; آن مشکل است،بهتر فهمیده میrlm;شوند.

گردش علمی به دانش rlm;آموزان امکان میrlm;دهد،از طریقrlm; مشاهدهrlm;ی طبیعت وقایع،فعالیتrlm;ها،اشیا و مردم،تجربهrlm;یrlm; علمی به دست آورند.در گردش علمی،دانشrlm;آموزان با مشاهدهrlm;ی واقعیتrlm;ها میrlm;توانند،مفاهیمی را که در کلاس مورد بحث قرار میrlm;گیرند،بهتر در ذهن خود بپرورانند.